Van handelskern naar levendige kern in Tongeren

De stad Tongeren heeft het ontwerp voor het Ruimtelijk Uitvoeringsplan Centrum II onlangs voorgesteld. Hier zijn een aantal heel interessante aspecten aan verbonden. Zo wordt het mogelijk om leegstaande handelspanden om te vormen naar woningen maar wil men het patrimoniaal karakter van de binnenstad ook maximaal bewaren en bewaken.

Langetermijnsvisie als leidraad voor beleid

Een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) zet voor lange termijn de planologische krijtlijnen uit waarbinnen een stedelijke of binnenstedelijke omgeving verder kan groeien en ontwikkeld worden. Welke functies willen we waar en welke randvoorwaarden of maatregelen wensen we hieraan te koppelen? Een vraag waar we binnen de pijler ruimtelijke economie dagelijks mee bezig zijn binnen CityD.

Het antwoord op die vraag wordt concreet omschreven in het ruimtelijk uitvoeringsplan. Dergelijk plan is natuurlijk noodzakelijk om de nodige rechtszekerheid te kunnen bieden aan eigenaars, investeerders en ondernemers. Hier wringt al het schoentje. Rechtszekerheid is voor de lange termijn, terwijl iedereen de mond vol heeft van transitie, van veranderend woon-, koop- en bezoekgedrag, niet in het minst aangezwengeld door recente ontwikkelingen als COVID, de energiecrisis, e-commerce,….

Het siert de stad Tongeren dan ook dat ze na een eerder RUP Centrum uit 2015 nu al inspeelt op deze ontwikkelingen en dit kader opnieuw tegen het licht wenst te houden, redelijk snel in ‘plan-land’. Een handelscentrum anno 2023 staat of valt al lang niet meer met winkels en horecazaken alleen. Verschillende termen duiken dan op zoals bedrijvige kernen of voorzieningenkernen. We maken dan al snel een bruggetje naar leegstand, die met name in stadskernen vaak geconcentreerd en dus zichtbaar is.



Opportuniteiten zien en benutten

Tongeren is de 'oudste stad van het land'. Het is veel slimmer om jezelf de 'eerste stad van het land' te noemen. Dan loop je voorop en dat doet Tongeren dan ook al enkele jaren, heel consequent. Als je als bestuur vaststelt dat veel panden langdurig leeg staan, moet je je vooral de vraag stellen waarom dit het geval is en hoe je met gerichte maatregelen nieuwe impulsen kunt geven aan jouw stadskern, aangepast aan de noden van de tijd.

Oudere handelskernen met veel kleinere en verouderde handelspanden zijn overal in Vlaanderen extra kwetsbaar voor leegstand. Winkels worden systematisch groter, investeerders vragen geen handelswoningen met veel kleine vertrekjes maar rechttoe/rechtaan-panden met een flinke en mooie pui. Panden moeten ook energievriendelijk kunnen verbouwd worden. Kortom, veel panden zijn ongeschikt voor nieuwe commerciële invulling. Bovendien hebben alle overheden in Vlaanderen boter op het hoofd en zijn er overal te lande grotere, commerciële concentraties bijgekomen, buiten de handelskernen. Tel daarbij nog de 10% aankopen via internet en je moet geen groot wiskundige zijn om vast te stellen dat het aanbod aan panden de vraag misschien wel overstijgt. Het is dan ook de plicht van elk lokaal bestuur om de tering naar de nering te zetten en te doen wat verwacht wordt, namelijk: de transitie omarmen en mogelijk maken.


Bestemmingswijziging als oplossing voor leegstand

Tongeren wordt vaak genoemd als een binnenstad met hoge leegstand, maar cijfers tonen aan dat deze niet groter is dan in vergelijkbare binnensteden. Ze is alleen meer zichtbaar op enkele locaties en dat is nefast voor de beeldvorming. De afgelopen jaren heeft het stadsbestuur in het ruimere centrum al heel wat bestemmingswijzigingen van handel naar wonen of een andere functie goedgekeurd. Zo zijn er de afgelopen jaren 23 panden hun handelsfunctie kwijt geraakt. Dit is voortaan ook mogelijk in het winkelhart, zij het aan bepaalde voorwaarden. 

Er is veel vraag om in een goed uitgeruste binnenstad te wonen. Gezinnen worden kleiner, met minder kinderen, de afhankelijkheid van de wagen wordt al eens kritisch bekeken en bewoners willen vaker ‘actie’ in de buurt. Wonen in de binnenstad is hip. Als panden dan kunnen getransformeerd worden naar gezellige stadswoningen, te midden van winkels en horecazaken, beeld je er wat mooie bloemen en een aantrekkelijke gevel bij; why not? Natuurlijk zijn hier regels aan verbonden, maar het kan wel.



Charisma van de stad bewaren

Wat de stad Tongeren ook wil, is haar DNA veilig stellen. Zo zijn er meer dan 400 ‘karaktervolle’ panden geselecteerd die bijdragen tot die bijzondere charme die eigen is aan de ‘eerste’ stad. Ook hier zal men best een pragmatische houding aannemen want leegstaande panden blijven onaantrekkelijk, hoe mooi of karaktervol de gevel ook mag zijn. 

Maar het is vandaag perfect mogelijk om beeldbepalende elementen te integreren in een nieuw ontwerp en de rest van het pand toch aan te passen aan de wensen van de investeerder of ondernemer. Dus erfgoed heeft hier een belangrijke rol te spelen, maar dit mag niet leiden tot al te krampachtige aanbevelingen die eigenlijk iedere nieuwe bestemming hypothekeren. Dan moet de overheid misschien zelf overwegen om onmisbare panden te verwerven. Vastgoed is immers kapitaal en als eigenaar wil je toch ook een beetje de handen vrij om dit kapitaal veilig te stellen, ook voor de middellange termijn? Zonder investeringsdynamiek, ook geen bruisende kernen om in te wonen, te vertoeven, te werken of te winkelen.


In opdracht van de stad Tongeren, lanceerden we het project 'Ondernemers met Karakter'. Met een groep ambassadeurs werkten we aan de versterking van het economisch centrum van de stad. Dit omvat steunmaatregelen voor bestaande handelaars en de campagne 'Tongeren zoekt ondernemers met de AmbioriX-factor' voor het aantrekken van nieuwe handelszaken.

Lees alles over het project 'Ondernemen met Karakter'






Versterking van het winkellandschap in Lommel via nieuwe Jumbo

CityD verrichtte bijkomend onderzoek omtrent de voedingsbranche in Lommel. Aanleiding was de opening van een filiaal van supermarkt Jumbo. De screening gaf aan waarom een supermarkt net op deze locatie een meerwaarde kan zijn voor de nabijgelegen stadskern, maar vooral voor de inwoners van Lommel en randgemeenten.

Opinie: ondernemerschap stimuleren met “Win je Zaak”-acties

Succesvolle “win je zaak”-wedstrijden geven de startende ondernemer een flinke financiële duw in de rug of voorzien zelfs een jaar gratis een pand. Wat ligt er achter het succes van deze acties? Waarom is het persoonlijk begeleidingstraject noodzakelijk? Lees de opinie van Jan Boots, CEO van CityD-WES.

CityD-WES blikt terug op 2023 en kijkt vooruit naar 2024

In 2023 rolden we onze merken CityD en DataD verder uit. CityD versterkt lokale en regionale dynamiek. DataD is expert in marktonderzoek & marketingstrategie. Beide merken blikken terug op een gevuld 2023 en staan ook in 2024 bedrijven, organisaties en overheden bij in hun groei en ontwikkeling.

CityD coacht handelaarsvereniging Izegem met succesvolle stickeractie

CityD coacht de handelaars in Izegem met een succesvolle stickeractie: 100 deelnemende handelaars, 250.000 stickers en 775 volle stickerboekjes. Handelaars werden bijgestaan bij de praktische uitwerking, bij posts op sociale media en werden geïnspireerd tot het uitwerken van eigen initiatieven.

CityD en Idea onderzoeken de ruimtelijke evolutie van publiek toegankelijke functies in Vlaanderen

CityD adviseert over het spanningsveld tussen ruimte en functie. Een bedrijvige kern vraagt transitie, ruimtelijke organisatie en een goede bereikbaarheid om succesvol en toekomstbestendig te zijn. CityD onderzoekt de ruimtelijke evolutie van publiek toegankelijke functies in Vlaanderen.

Ondernemerschap, kernversterking en detailhandelsbeleid troef bij CityD

Zaakvoerder Jan Boots van CityD was te gast op evenementen en seminaries rond ondernemerschap, kernversterking en detailhandelsbeleid. Zo was er de Ondernemerschapstop van minister Jo Brouns en VLAIO, het Platform Binnenstadsmanagement in Turnhout en de vragenronde bij Unizo Limburg met ministers Peeters en Brouns.

Promobijdrage handelaars Peer resulteert in aantrekkelijke bijkomende acties

De handelsvereniging in Peer HHOP! is al jaren trekker van activiteiten die het handelscentrum ten goede komen. Sinds dit jaar (t.e.m. 2025) werd een promobijdrage ingevoerd. Dit resulteert in aantrekkelijke bijkomende acties. CityD-collega Silvie Vandewijer zorgt ervoor dat alles vlot verloopt.

Behoeftestudie sportinfrastructuur voor Ninove

In opdracht van de stad Ninove voerde CityD een behoeftestudie rond sportinfrastructuur uit. Welke sportvoorzieningen zijn aanwezig en aan welke is er nood? Via een toekomstvisie en diverse scenario’s kan Ninove nu de juiste beleidskeuzes op vlak van sportinfrastructuur maken.

Throwback naar internationale trainingsprogramma’s

Gedurende meer dan 35 jaar werden in ons kantoor in Brugge internationale trainingsprogramma’s rond toerisme georganiseerd voor organisaties uit ontwikkelingslanden (Azië, Afrika en Latijns-Amerika). Na bijna 30 jaar keren de Thaise Wew en Puk terug naar Brugge. Het was een blij weerzien!

Afronding visievorming gebiedsregie Houthalen-Helchteren en Heusden-Zolder

Leefbare en toegankelijke bedrijventerreinen ontwikkelen met de lokale bedrijven. Dat is het doel van de studie die werd uitgewerkt binnen het complex project Noord-Zuid Limburg. CityD maakt deel uit van het consortium dat – nu de visie is opgemaakt – verder zal instaan voor de realisatie.

Herbestemming Sint-Jozefskerk Roeselare zorgt voor positieve wijkdynamiek

Bijna 1800 Rooms-Katholieke kerken in Vlaanderen, maar amper 5% Vlamingen die ze bezoeken. Overheden gaan op zoek naar herbestemmingsmogelijkheden voor dit waardevol erfgoed. VOKA Vastgoed West- en Oost-Vlaanderen en collega Pascal Steeland (CityD-WES) bezochten de Sint-Jozefskerk in Roeselare.

CityD informeert ondernemers via Voka Limburg over transitie van bedrijventerreinen

Voka Limburg startte een platform voor lokale economie en nodigde CityD uit om de transitie binnen bedrijventerreinen toe te lichten. De gebiedsregie in centraal Limburg is een uitstekend voorbeeld, want alle facetten komen er aan bod. Onze experten staan ook jou graag bij in transitievraagstukken.

CityD benchmarkt kasteelrestaurants voor Toerisme Vlaanderen

De rijke erfgoedtraditie in Vlaanderen stelt overheden voor de uitdaging om voor dat erfgoed een herbestemming te zoeken. Vormen kasteelrestaurants een goede invulling voor kastelen? CityD zoekt het uit via een benchmark in binnen- en buitenland die ongetwijfeld interessante inzichten zal opleveren.

CityD begeleidt Oudsbergen bij citymarketing

Citymarketing betekent letterlijk ‘het promoten van een stad’. In Oudsbergen zorgde CityD voor een aantrekkelijke positionering met de nadruk op een krachtige, verbindende identiteit. Andere steden en gemeenten doorliepen met ons een traject binnen citymarketing en centrummanagement. Lees ook het verhaal van Beringen en Hoogstraten in Imago Magazine .

Verweving onmisbaar bij ruimtelijke economie en gebiedsontwikkeling

Bij CityD helpen we overheden een beleidsvisie voor economie op maat van de stad, regio of het bedrijventerrein uit te werken. Verweving zorgt voor werklocaties die rekening houden met het woonweefsel. Lees meer over onze projecten, beschikbare toolboxen en een mogelijk plan van aanpak.

Smart Cities en het datagedreven beleid

CityD bracht tijdens het inspiratiemoment rond ‘City of Things’ (VLAIO) een keynote over ‘De toekomst van datagedreven beleid’. Data is de voedingsbron voor Smart Cities, maar welke data is belangrijk en hoe dient die te worden verzameld?

close

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x